Frombork jest miasteczkiem położonym w województwie warmińsko-mazurskim na terenie powiatu braniewskiego, nad brzegiem Zalewu Wiślanego. Pierwsza wzmianka o mieście pojawiła się w dokumencie z 1278 roku, w którym biskup Henryk Fleming zapisał swojemu bratu Gerhardowi łany koło "grodu Naszej Pani". W tym samym roku, gdy w czasie powstania Prusowie zniszczyli Braniewo wraz z katedrą, biskup Fleming przeniósł stolicę diecezji do Fromborka i zbudował tu katedrę drewnianą pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Bożej.

Prawa miejskie nadał Fromborkowi biskup Eberhard z Nysy dnia 8 lipca 1310 roku. Miasto ulokowane na prawie lubeckim miało własny samorząd i herb: w czerwonym polu blankowana brama miejska, między dwiema wieżami nad bramą tronuje Madonna w niebieskim płaszczu z Dzieciątkiem. Miastu nadano regularny kształt zbliżony do prostokąta z wydłużonym rynkiem pośrodku, na którym mieścił się ratusz. W północno-wschodnim krańcu miasta wybudowano kościół parafialny pod wezwaniem Św. Mikołaja.

Od XIII wieku Frombork należał do kapituły warmińskiej, która w latach 1329-1388 wzniosła katedrę na wzgórzu w południowej części miasta. Na przełomie XIV-XV wieku otoczono ją murami obronnymi z systemem baszt, wież i bram. Miasto nigdy nie miało murowanych umocnień obronnych, a jedynie wały ziemne i palisady, dlatego ostateczne schronienie dla ludności w wypadku najazdu stanowiły umocnienia katedry. Wzdłuż traktu z Braniewa do Elbląga na dwóch swoich rogatkach Frombork posiadał dwie bramy wjazdowe: Młyńską i Kowalską. Na przedmieściu od strony Braniewa kapituła ufundowała szpital Św. Ducha z kaplicą Św. Anny. Istniał również szpital pod wezwaniem Św. Jerzego założony w XIV wieku, który ostatecznie został zburzony w XIX wieku.

Istotnym problemem, który wiele ówczesnych miast musiało rozwiązać, było zaopatrzenie w bieżącą wodę. Lokalizacja Fromborka podyktowana względami bezpieczeństwa była pod tym względem zgoła niefortunna. Niedogodność tę miasto rozwiązało w sposób imponujący: wykopano kanał, którym skierowano część wód rzeki Baudy w stronę miasta. Był to unikalny w skali europejskiej pomnik średniowiecznej inżynierii.

Ludność Fromborka utrzymywała się z uprawy roli, hodowli i połowów na Zalewie. W połowie XV wieku powstał port rybacki. Miał on własną wieżę strażniczą spełniającą rolę latarni morskiej. Z portu tego statki przewoziły produkty rolne do Gdańska, przywożąc różne wyroby przemysłowe. Od roku 1564 istniała tu gildia rybacka.

We Fromborku większość lat z okresu 1510-1543 spędził wielki astronom Mikołaj Kopernik, którego prochy spoczywają we fromborskiej katedrze.

Gród Kopernika w ciągu wieków przeżywał wiele trudności z powodu częstych wojen. Właściwie nie było stulecia, w którym miasto nie zostałoby zniszczone. Już w roku 1414, podczas wojny polsko-krzyżackiej, Frombork został splądrowany i spalony. Podobnie w wojnie 13-letniej, gdy w 1454 roku zdobył je przywódca czeski Jan Skalski. Również dała się we znaki wojna z księciem Albrechtem Brandenburskim, ostatnim wielkim mistrzem krzyżackim, który je zdewastował w 1520 roku. Ogromne straty poniósł Frombork w czasie wojen szwedzkich. Po zajęciu i okupowaniu północnej części Warmii i Prus w latach 1626-1635, Gustaw Adolf ograbił miasto, zwłaszcza katedrę i wzgórze katedralne. Wywiózł bezcenne skarby kultury: rzeźby, obrazy, dzieła sztuki i rękopisy (również kopernikańskie). Zarówno w czasie potopu (1655-1660), jak i podczas wojny północnej (1701-1721) Szwedzi nie oszczędzili Fromborka, powodując liczne spustoszenia. Gdy toczyła się wojna siedmioletnia (1756-1763), a następnie wojna napoleońska (1807-1809), Gród Kopernika ponownie padał ofiarą grabieży nieprzyjaciela. Poważnym zniszczeniom uległ także podczas ostatniej wojny, głównie w końcowej jej fazie. Należy wspomnieć, że w przywracaniu miastu dawnej świetności, zasadniczą rolę odegrała harcerska Operacja 1001 Frombork.

Obecnie Frombork jest małym miastem liczącym 2602 mieszkańców. Ożywia się w okresie letnim, przyciągając wielu turystów atrakcyjną architekturą, licznymi zabytkami kultury polskiej (zwłaszcza związanymi z osobą Mikołaja Kopernika) i korzystnym położeniem nad Zalewem Wiślanym.

| Plan miasta | Położenie | Urząd Miasta i Gminy | Historia miasta | Zalew Wiślany | O Mikołaju Koperniku |

Podziękowania dla autorów tekstu M i M T.